Argila armeo de imperiestro

Fama Terakota armeo de ĉina imperiestro Ŝi-Ĥuan-di lokiĝas ne en urbo Xi’an (Ŝijano) sed distance je ĉirkaŭ unuhora busveturo.Oni povas facile atingi ĝin: de stacidoma placo de Xi’an tien ofte forveturas buso # 306.

Buso al Terakota armeo

Buso al Terakota armeo

Bileto kutime kostas 6 juanojn, sed ial oni prenis de mi nur 4 juanojn. Interalie mi donus konsilon viziti la muzeon de la armeo fe mateno. Kiel oni diras: ju malpli da homoj, des pli ol da oksigeno. Bezonanto de frumatena manĝo ne devas emociigi: en Ĉinio oni kutime matennĝas tre frue, kaj en stratetoj apud la stacidomo amasas manĝejoj, manĝejetoj, manĝoĉaretoj, manĝaj butikoj kaj tiel plu. Mi ankaŭ aĉetis tie bulkon kaj indiĝenan miksaĵon de suko kaj lakto kun fabrikmarko Wahaha, kaj forveturis…

Laŭvoje mi klariĝis, ke per buso #306 oni povas atingi ne nur muzeon de Terakota armeo, sed ankaŭ du aliajn vidindaĵojn — antikva SPA-banejo Ĥuacin kun varmaj akvaj fontoj kaj antikva vilaĝeto Banjpo, kiu aĝas ekde de neolitiko. En ĝi tie ankaŭ estas muzeo.

En buso konduktorino daŭre penis sciigi min pri tiaj detaloj (certe, en ĉina lingvo), sed fin-fine komprenis ŝian fiaskon. Tiam ŝi tuj trovis en la buso studenton, kiu tradukis la saman prelegon en sufiĉe bona angla lingvo. Kiam eksplikaĵoj finiĝis, la stidento ne preterlasis okazon diri al mi «Welcome ti China» — jam kutima signo de ĉina afableco. Evidentiĝis, ke li lernas en urba politeknika universitato, kien li, fakte, direktis. Interalie, la politeknika universitato de Ŝijano estas bone videbla el busa fenestro, kaj estas mirinda pro sia dimensio. Veturo ĝis Terakota armeo estas tre pasema ankaŭ ĉar sufiĉas ekzotaĵoj post busa fenestro. Oni vidas telferon de varmaj akvofontoj al najbara montopinto, kiu portas ripozantojn supren-suben… ĉi tie komencas montoĉeno, kiu venas orienten, al fama montaro Ĥuaŝanj, unu el sanktaj montoj por budhanoj kaj taoistoj. Onidire, ie ĉe ĝia kapo estas groto, en kiu loĝis fondinto de taoismo Laocio. Ankaŭ cirkulas famo, ke oni devas manĝi fungojn, kiuj ĉirkaŭkreskas montopinton, por senmortiĝi. Certe, nur se fungoj okazos ĝustaj…

Terakotaj soldatoj aperas longtempe antaŭ ĝia muzeo: laŭlonge de la vojo amasas vendejoj, apud kiuj staras tutfigure kopioj de imperiestraj batalantoj. Alian spacon plenigas kampojn kun kadukaj dometoj ŝajne de rusiaj «terenoj de Miĉurin», apudaj maizamasoj sekigataj — nova rikoltaĵo. Tuj post survoje aperas amuza konstruaĵo — eta piramido kaj sfinkso… grava ŝtata ofico kaj gardisto staras kun karabeno antaŭ pordo, li staras senmove malgraŭ sunardo — diligentulo. Kaj en post arboj apudvojaj jam videblas alta holmo — tombejo de la imperiestro Ŝi-Ĥuan-di, kaj buso turnas al haltejo apud muzeo…

Emperor Qin’s Terra-Cotta Warriors and Horses Museum (tiel la muzeo indikita sur ĉiuj anglalingvaj ŝildoj) komencas ekde vasta busa haltejo kaj proporcia monumento de mem Ŝi-Ĥuan-di. Tuj poste estas kasoj.

xian1

 Bileto por eniro kostas 65 juanojn, sed nur aŭtune, soimere ĝi estas plimultekosta. Ekde 16 marto ĝis 14 novembro muzeo estas malfermita de 8:30 ĝis 17:30, kaj en alia sezono ĝi fermiĝas duonhoron pli frue.

Apud kasoj amasas helpantoj, kiuj proponas sonaparatojn, gvidilojn, sed al demanto «ĉu estas en rusa lingvo, aŭ en esperanto?» ili nur veas. Ĉi-aspekte civilizacio la muzeon ankoraŭ ne atingis, ja en pekina Tabua urbo sonaparatoj sukcese jam ellernis rusan lingvon. Sed esperanton ankoraŭ ne…

Kiel ĉie en Ĉinio plej abundas ĉinaj turistaj grupoj kun gvidistoj, kiuj portas flagetojn sur altaj bastonetoj. Post enirkontrolo homamasoj iras tra bela ĝardeno al muzeaj haloj. Estas ebleco veturi tien per loka transportilo, sed, laŭ sperto, ĝi ne sencas: pli rapide estas piedmarŝi ol atendi ĝin. Interne de la muzeo fumado estas malpermesita, kaj ĵeti rubon estas malkomforte — aleoj tie aspektas kvazaŭ ĝi estas lekitaj…

En interreto kaj gvidlibraro oni sciigas, ke tombejo kun pli ol 8000 terakotaj skulptaĵoj de ĉinaj batalantoj kaj iliaj ĉevaloj estis eltrovita en ĉirkaŭurbo de Ŝijano en 1974. Ĝi lokiĝas apud tumulo de la imperiestro, al kiu ĉi-soldatoj devas servi en lia postmorta ekzisto. Interalie, la muzea ekspozicio lokiĝas flanke de la tumulo, kaj okupas nur etan parton de granda sepultejo. En alia parto permanente daŭras foslaboroj, sed malfermi tombon de Ŝi-Ĥuan-di ĉinoj, verŝajne ne pretas morale, malgraŭ sennombraj trezoroj kaj mirakloj, kaŝitaj en ĝi. En mita konscio de ĉinoj rompi kvietan dormon de la imperiestro estas peza peko, do, la ĉambro de ĉerko imperiestra restos netuŝebla plu… Sed muzeo de terakotuloj estis malfermita en 1979 jaro, kaj ekde tiu jaro ĉinoj sukcesis ne nur propagandi ĝin kiel ankoraŭ unu miraklo tutmonda, kaj ankaŭ obteni aprobon de UNESCO por la armeo kiel objekto de tutmonda kultura heredaĵo.

xian2

La muzeo konsistas el kelkaj apartaj konstruaĵoj, dediĉitaj al diversaj artefaktoj de regado de la Ŝi-Ĥuan-di kaj ankaŭ historio de eltrovo kaj restaŭrado de ĝia argila armeo. Ĉe ĉiu eniro speciala servanto truigas vian plastan bileton per pinĉilo — ĉiu ekspozicio havas propran formon de truo — rondan, ovalan, piktruan… Verŝajne por neniu plu vizitus la ekspozicion kun la sama bileto. Kvankam por mi ĝi esis dubinda plezuro, car ekspozicioj estis por mi ne tro interesaj plejparte pro malkompreno: preskaŭ ĉiuj klarigoj estas nur en ĉina lingvo, kaj nur etaj, plej gravaj partoj estas tradukitaj en angla lingvo. Jam baldaŭ mi lacis ekzerci min al lingvoscienco, kaj nur promenis kaj nur kontemplis eksponaĵojn.

xian3

Certe, plej grava parto de muzeo — mem halo kun disfosita armeo. Fakte ĝi estas grandega hangaro, sub kies volba tegmento staras linioj de terakotaj piedsoldatoj kaj kavalerio.

Proksime al ili oni ne rajtas alpaŝi, eblas nur rigardi de sur balkono ĉurkaŭanta la skulptaĵojn laŭ perimetro. Por bone vidi detalojn de skulptaĵojn estos utila iu fotilo aŭ videokamerao kun bona zomo aŭ binoklo. Bedaŭrinde, ĉiuj skulptaĵoj estas malarmigitaj — ĉiu bronza armilo, kiu estis trovita je kvanto ĉirkaŭ 10 000 ekzempleroj, estas forigita.

La Terakota armeo

La Terakota armeo

Ĉefa efekto de la muzeo estas rekonebleco de figuroj multfoje viditaj sur fotoj, kaj ankoraŭ — de dimensioj de vidindaĵoj. Sed ĝi rapide forpasas. Neniu forpelas vin el la halo kun skulptaĵoj terakotaj, oni rajtas stari kaj rigardi ĝis fermo de la muzeo, tamen jena rigardado jam baldaŭ lacigas…

Ĉe eliro el halo estas vendejo kun suveniroj, vendataj kontraŭ frenezaj prezoj. Tutfigura kopio de soldato kostas ĉirkaŭ 13000 juanoj. Samloke oni povas foti sin kun kelkaj skulptaĵoj de terakotaj soldatoj kontraŭ ĉirk 20 juanoj. Elirante gastoj de la muzeo preteriras kolumnon de vendistoj de suveniroj, kiuj estas iom teduloj, sed ne tro. Kompence de tio, vi povas aĉeti ĉi tie, ekzemple, kesteton kun etaj fuguroj de terakotuloj kaj po 150 juanoj, aŭ poi 10… ĝi dependas de via naiveco kaj marĉandpreto. Fakte, en Ĉinio vi devas kaj bezonas marĉandi ĉie. Vendisto informos vin se ĝi ne eblas, bedaŭrinde… bedaŭrinde, ĉar marĉando estas tradicia ero de ĉina negoco, kaj ĉinaj vendistoj aprobindas marĉandon.

Post suveniroj en muzeo sekvas manĝejoj, kie oni povas gustumi ĉinajn manĝaĵojn nur iom pli multekoste ol en centro de Ŝijano. Ĝeneraldire, en muzeo oni povas bone pasigi tempon: pejzaĝo ĝia estas bone planita, estas ebenaj vojetoj, ĉirkaŭas pinoj, ekzotaj sudaj kreskaĵoj, eĉ rozoj kiuj kaj novembre floras plejforte, kaj pitoreska bambua densejo kreskas najbare.

Por viziti ĉiujn plej interesajn ekspoziciojn de la muzeo sufiĉas unu-du horoj, kaj poste la historio transporta ripetas, kaj buso alvenas reen al placo ĉe fervoja stacidomo. De tie kun trankvila konscienco oni rajtas iri al tagmanĝo.

Ĉu la muzeo de Terakota armeo estas vizitinda? Afero de gusto. Laŭ mia opinio la vidindaĵo ne tre respondas al reklamo kaj atendo, tamen viziti ĝin ne estas malfacile kaj longdaŭre. Kompense vi ĉiam rajtos poste rimarki kun aplombo de enuiganta spertulo: «He-e-e, vidis mi jenan Terakotan armeon…».

Se vi trovis eraron, elektu ĝin kaj premu Shift + EnterKlaku ĉi tie! por sciigi nin.

Pli de aŭtoro

La Vojaĝo © 2017 Kopirajtoj por publikitaj materialoj estas protektitaj.

Funkciigata de WordPress