Hejma paĝo / Ĉinio / Ĉina matenmanĝo… Hào chī ma?

Ĉina matenmanĝo… Hào chī ma?


Oni kredas, ke la ĉefa en Ĉinio estas matenmanĝo.
Almenaŭ tiel asertis ĉiuj miaj amikoj, ligitaj iel kun Ĉinio. Bazo de ĉi tiu deklaro estas simpla ideo, ke oni devas satege manĝi matene, por havi fortojn labori, tage estas modere kaj vespermanĝon rezigni ĉion aŭ fari ĝin laŭeble malpeza. Ĉi tio tamen koincidas kun la konata rusa proverbo «Manĝu matenmanĝon mem, dividu tagmanĝon kun amiko, kaj donu vespermanĝon al malamiko».  Do, kio estas la ĉina zǎofàn — 早饭 — matenmanĝo?

Por la unua fojo mi gustumis ĉinan matenmanĝon en urbo Hefei, la ĉefurbo de ĉina provinco Anhui. Je la antaŭa vespero ni kun ĉinaj amikoj estis en restoracio kun huǒ guō (火锅), kie malŝtopis ne unu botelon de ĉina alkoholo bái jiǔ (白酒),  do miaj atendoj de malĝoja mateno estis sufiĉe motivitaj.  Tamen ĝi ne  plenumiĝis: postebrio post ĉina vodko ne okazis, kaj eĉ apetito ne suferis.


Ĉina maldensa riza kaĉo xīfàn (稀饭)

Frumatene, kiel kutime ĉi tio okazas en Ĉinio, ni iris matenmanĝi. Post tempo iuj detaloj jam estis forgesitaj, sed mi memoris la surstratan manĝejon sub ĉielo. Ĉi tio estis interesa sperto. Ĉi tie servis, verŝajne, unu el la plej popularaj kuiraĵoj — la ĉinan maldensan rizan kaĉon xīfàn (稀饭). Precipe mi enmemorigis, ke la vendisto metis bovlon en polietilenan saketon, verŝis tien kaĉon kaj donis al kliento. Aspektis tre oportune: poste ne estis bezonata lavado de bovloj, vendisto bezonis nur forĵeti malpuran saketon, kaj surmeti la novan.

Oni asertas, ke xīfàn estis inventita en monaĥejoj, kie oni devis nutri multajn pilgrimantojn, sed ŝajnas por mi, ke la plej verŝajne ĝi aperis en tempoj de malriĉeco, kiujn ĉinaj popoloj spertis multfoje. Kaj tiam limigitan kvanton da rizo oni devis kuiri por ĉiuj, boligante ĝin laŭeble longe, por havi abundan amplekson de almenaŭ malriĉa manĝo. Probable tial xīfàn ne havas iun specifan, kanonan densecon kaj povas esti pli aŭ malpli densa.

Supo xīdòufěn (希 豆粉)

La matena kaĉo povas esti nomata ankaŭ simple zhōu (白 米粥), dàmǐzhōu (大 米粥) aŭ báimĭzhōu (白 米粥) kaj ĝi jam povas esti kun granda vario de aldonaĵoj, ekde fungoj ĝis viando, ekzemple pí dàn shòu ròu zhōu (皮蛋瘦肉粥) — riza kaĉo kun viando kaj «centjaraj» ovoj aŭ lǜdòuzhōu (绿豆 粥), riza kaĉo kun mungfaboj, aŭ xiǎomǐzhōu  (小 米粥) — milea kaĉo.


La kaĉo, kiun ni manĝis en Hefei, estis tre varmega kaj tute sensala, sed kun aldono de kulero unu-du kuleroj da salitaj legomoj.
Kiu speco de verdaĵoj ĝi estis, mi ne identigis, ĝi povus esti zha cai (榨菜) aŭ yá cài  (芽菜), sed en bovlo ĝi aspektis kiel verda cepo aŭ poreo. Nenio estis precipe nutrema en ĝi, sed ĝi kontrastis en gusto kunsensala rizo.


Fama yóutiáo (油條)

Ni manĝis la kaĉon kun longaj pecoj de pasto fritita en oleo, nomata yóutiáo (油條), ankaŭ sensala. Tiu simpla sed legenda ĉina kuiraĵo estas ne nur manĝaĵo, ĝi eĉ simbolas kelkajn heroojn de ĉina historio. Parenteze, ĉina vorto lǎoyóutiáo (老油条),  malnova youtiao signifas ankaŭ homon «frotitan kaj poluritan», «spertan kaj lertan»…


Youtiao-n oni aldonas al kukoj shāobing (烧饼), kaj ricevas shāobing yóutiáo (烧饼 油条), manĝas ĝin kun populara supo xīdòufěn (希 豆粉), envolvigas youtiao-n  en frititaj rizaj patkukoj kaj  plenigas per youtiao patkukojn jiānbing guǒzi (煎饼 果子). Tiu jen estas modesta matenmanĝo kaj tre tradicia.


Cháyèdàn
  (茶叶蛋) — ovoj kuiritaj en teo kun salo kaj spicoj

Kompreneble mia malgranda sperto ne signifas, ke ĉiuj ĉinaj matenmanĝoj estas same simplaj.
Se vi havos tiun celon, vi povas trovi situojn, kie al kutima riza kaĉo oni aldonos pecetojn da porkaĵo aŭ kokaĵo, ajlon, legomojn kaj eĉ berojn, tofu fromaĝon, cepon, kapsikojn, sojsaŭcon kaj aliajn variantojn. En pli riĉa versio oni aldonas al  xīfàn ovojn anasajn, laktukon, «centjaraj» ovoj pídàn (皮蛋).



Nudeloj règànmiàn (热干面)

Ekzistas lokaj specialaĵoj: ekzemple en urbo Wuhan por matenmanĝo oni manĝas nudelojn règànmiàn (热干面), kaj en Pekino ni rekomendas gustumi dòuzhī (豆汁), trinkaĵon de pistitaj faboj. Ne maldistingu ĝin per sojlakto, ĝi estas tute alia, populara trinkaĵo de Pekino.


Pekina matenmanĝo: dòuzhī kaj  jiāo quān

Plej verŝajne oni donos al vi ne nur trinkaĵon, sed kompleksan matenmanĝon kun dòuzhī, rostitaj ringoj de pasto jiāo quān (焦 圈) kaj teleron kun tranĉitaj salitaj legomoj xiáncài sī (咸菜 丝).


Vaporkukoj kun viando aŭ legomoj

Krome, estas kutime akiri frititajn pancakojn kun verda cepo cōngyóubǐng (葱油饼) aŭ kun cepo kaj ovo jiānbing 煎饼, kukoj kun porkaĵa viandobulo  ròujíamó (肉夹馍), ĉina versio de eŭropa hamburgero aŭ sandviĉo. Norma kaj ĝusta elekto por matenmanĝo estas grandaj vaporkukoj kun viando aŭ legomoj bāozi  (包子) aŭ cháyèdàn (茶叶蛋) — ovoj kuiritaj en teo kun salo kaj spicoj. Kaj kiel trinkaĵo eblas preni ne nur teon, sed ankaŭ glason de varma sojlakto dujujiāng (豆浆).
        

 

Se vi trovis eraron, elektu ĝin kaj premu Shift + EnterKlaku ĉi tie! por sciigi nin.



Legu ankaŭ

Pereis kolekto de Nacia Muzeo de Brazilo en Rio-de-Ĵanejro

La Nacia Muzeo de Brazilo en Rio-de-Ĵanejro, kiu festis sian 200-datrevenon ĉi-jare, estas preskaŭ detruigita …